Generalną zasadą podatku od towarów i usług (VAT) jest możliwość skorzystania z prawa do jego odliczenia. Związane jest to z zasadą neutralności podatkowej VATu. Mogą się jednak zdarzyć sytuacje, w których równowartość podatku VAT jest kosztem uzyskania przychodu. W jakich sytuacjach podatek VAT będzie kosztem podatkowym?
Generalna zasada działania podatku VAT
Zacznijmy od przypomnienia, jak generalnie działa prawo odliczenia podatku VAT.
Odliczenie podatku VAT jest możliwe w przypadku wydatków związanych z działalnością gospodarczą, jeśli przedsiębiorcy przysługuje prawo do takiego odliczenia. Oznacza to, że prawo do odliczenia podatku VAT ma czynny podatnik podatku VAT i tylko od takich wydatków, które są związane z działalnością opodatkowaną.
Przykład – Podatnik będący programistą i czynnym podatnikiem podatku VAT zamierza kupić nowy komputer. Komputer będzie mu służyć do działalności opodatkowanej podatkiem VAT, zatem będzie miał uprawnienie do odliczenia VAT naliczonego od należnego.
W przypadku, gdy podatnik ma prawo od odliczenia podatku VAT, podatek ten nie będzie stanowić dla niego kosztu uzyskania przychodu, bowiem korzysta on z generalnej zasady VATu (więcej o VATcie pisałem: tutaj).
VAT w kosztach uzyskania przychodu?
Jak wskazałem powyżej, prawo odliczenia VATu posiada czynny podatnik podatku VAT. Natomiast takiego prawa nie będzie miał podatnik, który korzysta ze zwolnienia podatkowego (np.: związanego z limitem rocznego obrotu).
Czy skoro podatnik nie posiada prawa do odliczenia podatku VAT, to ten VAT przepada? Nie, w takiej sytuacji VAT staje się kosztem uzyskania przychodu (więcej kosztach uzyskania przychodu pisałem: tutaj). Oznacza to, że mimo, iż w tej sytuacji nie znajdzie zastosowania prawo odliczenia, to VAT nadal daje korzyść podatkową – tym razem w podatku dochodowym.
Powyższa sytuacja będzie miała również zastosowanie w sytuacji, gdy możliwe jest odliczenie tylko części VATu (np.: w przypadku samochodu wykorzystywanego w trybie mieszanym). W tym wypadku część VATu nie podlegającą odliczeniu będzie stanowiła koszt uzyskania przychodu.
Przykład – Nasz programista z poprzedniego przykładu nadal chce zakupić komputer, jednak tym razem różnica jest taka, że korzysta ze zwolnienia (np.: nie przekroczył limitu obrotu). W takim wypadku całą cenę komputera “wrzuci” w koszty – nie będzie miał prawa do odliczenia podatku VAT naliczonego.
Działalność częściowo zwolniona, a prawo do odliczenia VATu
Możemy mieć również do czynienia z działalnością częściowo opodatkowaną podatkiem VAT. Chodzi o sytuacje, gdy część działalności podlega zwolnieniu, a pozostała jest opodatkowana. W takim wypadku może się okazać, że musimy stosować proporcję przychodów opodatkowanych i zwolnionych. Wtedy zastosowanie znajdzie zasada częściowego prawa do odliczenia VATu – w części niepodlegającej odliczeniu, podatek VAT będzie stanowił koszt uzyskania przychodu.
Podsumowanie
Generalną zasadą podatku VAT jest prawo do jego odliczenia. Jednakże istnieje szereg sytuacji, w których takiego prawa nie będzie, a podatek VAT będzie stanowił koszt uzyskania przychodu. Warto o tym pamiętać, bowiem nieprawidłowe zakwalifikowanie VATu może powodować powstanie zaległości podatkowej.
__________
Potrzebna pomoc prawna w przygotowaniu zmian w spółce lub jej umowie? Twoja firma poszukuje obsługi prawnej lub podatkowej?
Zapraszam do kontaktu z Kancelarią Radcy Prawnego i Doradcy Podatkowego we Wrocławiu. Kancelaria świadczy na rzecz swoich Klientów usługi prawne, podatkowe oraz bieżącą obsługę prawną.
Telefon/WhatsApp: 880 499 811
Email: michal@zasada-m.pl
Podstawa prawna:
- Art. 23 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych,
- Art. 16 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych,
- Art. 86 ustawy o podatku od towarów i usług,
- Art. 90 ustawy o podatku od towarów i usług.
Stan prawny na dzień 25 sierpnia 2025 r.
