Zdarzają się sytuację, w których organy podatkowe „zastanawiają się” skąd pochodzi pokrycie konkretnych wydatków.
Często spotykanym przykładem jest sytuacja, w której w naszym majątku pojawia się „coś” o znacznej wartości (samochód, nieruchomość, drogi wyjazd, którym pochwalimy się na social mediach), a nasze PITy nie wykazują by stać nas było na taki wydatek. Oczywiście nie mamy tutaj na myśli sytuacji, w której nabywamy taki majątek na kredyt – chodzi raczej o zakup za gotówkę, tj. ze środków własnych podatnika.
Taka sytuacja może zapalić w urzędzie skarbowym kilka lampek, które doprowadza do wszczęcia postępowania podatkowego. Czy możemy się wtedy powołać na darowiznę?
Nieujawnione przychody – sankcyjne opodatkowanie
Zacznijmy od wyjaśnienia kwestii, jakie konsekwencje pojawią się w momencie, gdy nie potrafimy wyjaśnić, skąd pochodziły środki przeznaczone na zakup ww. „czegoś”.
Jeśli nasze przychody nie uzasadniają możliwości nabycia konkretnego składnika majątkowego, to generalnie będzie oznaczało, że posiadamy nieopodatkowane dochody – jak inaczej wytłumaczyć pochodzenie środków?
Dodajmy do tego sytuację, że nie potrafimy uzasadnić pochodzenia środków – wtedy grozi nam wymierzenie sankcyjnego opodatkowania z tzw. nieujawnionych dochodów. W takim wypadku nasz przychód będzie podlegał opodatkowaniu wg stawki wynoszącej 75% ustalonego dochodu. Trzeba przyznać, że jest to niemało.
Wyjaśnienie pochodzenia środków
Wiele osób próbuje uzasadniać przed organem podatkowym, że środki pochodzą z darowizny otrzymanej od osoby najbliższej albo pożyczki. Takie działanie niesie jednak za sobą określone konsekwencje.
*Pomijam również okoliczność, w której podatnik powołując się na darowiznę lub pożyczkę oświadcza nieprawdę.
Powołanie się na darowiznę lub pożyczkę w trakcie kontroli podatkowej
Trzeba zdawać sobie sprawę, że powołanie się na otrzymanie pożyczki lub darowizny nie będzie w takiej sytuacji wolne od podatku.
Zarówno darowizna wśród najbliższej rodziny, jak i pożyczka, mogą w niektórych wypadkach korzystać z całkowitego zwolnienia z podatku. Jednak nie w sytuacji, gdy organ wszczął czynności sprawdzające, postępowanie podatkowe, kontrolę podatkową lub kontrolę celno-skarbową, a darowizna lub pożyczka nie były dotychczas zgłoszone.
W takiej bowiem sytuacji darowizna i pożyczka nie będą mogły korzystać ze zwolnienia podatkowego. Co więcej, w takiej sytuacji taka darowizna lub pożyczką będą podlegały sankcyjnemu opodatkowaniu wynoszącemu 20% podstawy opodatkowania.
Oznacza to, na przykładzie pożyczki, że po pierwsze tracimy prawo do skorzystania ze zwolnienia. Po drugie – zamiast 0,5% podatku, podatnik zapłaci podatek wg stawki wynoszącej 20%.
W dalszym ciągu 20% brzmi lepiej niż ww. 75%, jednak nadal nie jest to mało.
Podsumowanie
W przypadku, gdy przyjmujemy większą kwotę – czy to tytułem pożyczki, czy darowizny – warto dokonać odpowiedniego zgłoszenia i zapłaty podatku. Warto to zrobić w sytuacji, gdy środki te zamierzamy przeznaczyć na większy zakup – np.: nieruchomości.
__________
Darowizna wśród najbliższej rodziny? Zastanawiasz się nad opodatkowaniem transakcji?
Zapraszam do kontaktu z Kancelarią Radcy Prawnego i Doradcy Podatkowego we Wrocławiu. Kancelaria świadczy na rzecz swoich Klientów usługi prawne, podatkowe oraz bieżącą obsługę prawną.
Telefon/WhatsApp: 880 499 811
Email: michal@zasada-m.pl
Podstawa prawna:
- art. 15 ustawy o podatku od spadków i darowizn,
- art. 7 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych.
Stan prawny na dzień 27 listopada 2025 r.
