Mówiąc o pożyczce (czy pożyczaniu) mamy na myśli czynność polegającą na przekazaniu przedmiotu pożyczki drugiej osobie z obowiązkiem zwrotu tego przedmiotu. Najprostszym przedmiotem pożyczki są po prostu pieniądze. Pożyczkodawca oddaje do czasowego korzystania swoje środki innej osobie, która najczęściej musi zapłacić z tego tytułu określone wynagrodzenie (odsetki).
Czy kryptowaluty mogą być przedmiotem takiej umowy pożyczki?
Pożyczka – co na to przepisy
Wyjdźmy od ogółu, a mianowicie – czym jest w ogóle pożyczka.
Zgodnie z przepisami przez umowę pożyczki, jedna strona zobowiązuje się przenieść na własność drugiej, określoną ilość pieniędzy lub rzeczy oznaczonych co do gatunku, a druga strona zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość oddanych środków lub rzeczy.
Znaczenia środków pieniężnych chyba nie trzeba tłumaczyć. Natomiast rzeczy oznaczone co do gatunku to np.: zborze, drewno, cement. Rzeczą oznaczoną co do gatunku nie będzie samochód marki X, o numerze rejestracyjnym Y. Chodzi raczej o rzeczy, które nie są indywidualnie oznaczone – które można wyrazić w ogólnych liczbach lub miarach.
Zgodnie z kodeksem cywilnym, wyłącznie takie rzeczy mogą być przedmiotem pożyczki.
Czym jest w takim wypadku kryptowaluta i co z tą pożyczką?
Kryptowaluty są pewnym ciągiem znaków, jednak z perspektywy prawnej najczęściej są określane mianem prawa majątkowego. Prawa majątkowe nie mogą być jednak przedmiotem klasycznej umowy pożyczki – nie są one pieniądzem, ani rzeczą.
Oznacza to, że przekazując kryptowaluty z obowiązkiem ich zwrotu nie zawieramy tak naprawdę umowy pożyczki w rozumieniu aktualnie obowiązujących przepisów prawa.
Czy taka umowa jest zatem nieważna?
Nie – taka umowa generalnie będzie ważna. Polski ustawodawca daje dość dużą swobodę kreowania stosunków prawnych (tzw. swoboda umów). Co prawda w polskich przepisach przewidziano katalog umów, które są mniej lub bardziej szczegółowo opisane, jednak możemy także zawrzeć tzw. umowę nienazwaną. W mojej ocenie, w przypadku „pożyczenia” kryptowalut będziemy mieli do czynienia z taką umową.
Jeśli zatem nasza umowa „pożyczki” kryptowalut nie mieście się w katalogu ustawowych umów, to strony powinny dobrze przygotować jej treść. Przepisy prawa mogą być jedynie stosowane pomocniczo.
Kluczowe jest zatem prawidłowe sporządzenie takiej umowy – nie tylko pod kątem określenia przedmiotu umowy, terminu zwrotu czy ewentualnego wynagrodzenia z tytułu korzystania z kapitału. Strony powinny również przewidzieć mechanizmy zabezpieczające zwrot pożyczki – kryptowaluty znacznie trudniej odzyskać niż klasyczne pieniądze.
Takie kwestie powinny zostać określone od razu. Ponadto umowa powinna mieć co najmniej formę pisemną – w innym wypadku trudno będzie ustalać wolę i obowiązki poszczególnych stron.
A co z podatkiem od takiej umowy?
Generalnie w Polsce mamy do czynienia z opodatkowaniem umowy pożyczki – standardowo jest to 0,5% kwoty pożyczki. Podatek w takim wypadku zapłaci pożyczkobiorca.
Jednak, skoro kryptowaluty nie są pieniądzem i nie mogą być przedmiotem pożyczki, to czy trzeba płacić od takiej umowy „pożyczki” podatek od czynności cywilnoprawnych? Zgodnie ze stanowiskiem organów podatkowych – nie trzeba. Tego typu umowa nienazwana, niejako wymyka się spod aktualnie obowiązujących regulacji podatkowych. Warto jednak pamiętać, że ewentualne „wyjście” przez naszego „pożyczkobiorcę” do FIATów będzie wiązało się z powstaniem obowiązku podatkowego na gruncie podatku dochodowego (więcej na ten temat znajdziesz tutaj).
Podsumowanie
Klasyczna umowa pożyczki może dotyczyć wyłącznie środków pieniężnych lub określone katalogu rzeczy. W katalogu tym próżno szukać walut wirtualnych. Prowadzi to do wniosku, że przekazanie kryptowalut z obowiązkiem ich zwrotu będzie stanowiło umowę nienazwaną. W związku z powyższym nie będzie jednak obowiązku zapłaty podatku od czynności cywilnoprawnych.
__________
Potrzebujesz wsparcia prawnego lub podatkowego z zakresu kryptowalut? Prowadzisz firmę i zastanawiasz się nad obsługą prawną lub podatkową?
Zapraszam do kontaktu z Kancelarią Radcy Prawnego i Doradcy Podatkowego we Wrocławiu. Kancelaria świadczy na rzecz swoich Klientów usługi prawne, podatkowe oraz bieżącą obsługę prawną.
Telefon/WhatsApp: 880 499 811
Email: michal@zasada-m.pl
Podstawa prawna:
- art. 720 i n. kodeksu cywilnego,
- art. 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych,
- interpretacja podatkowa z dnia 15 listopada 2024 r. (0111-KDIB2-2.4014.239.2024.4.KK)
Stan prawny na dzień 21 stycznia 2025 r.
