Przekazanie darowizny lub udzielenie pożyczki są co do zasady opodatkowane. Co do zasady, bo przy zachowaniu pewnych wymogów zarówno darowizna, jak i pożyczka może korzystać ze zwolnienia podatkowego. Ale dzisiaj nie o tym. Dzisiaj natomiast o „karnym” opodatkowaniu darowizny i pożyczki!
Standardowe opodatkowanie darowizny
Zacznijmy od krótkiego przypomnienia, jak opodatkowana jest darowizna.
Opodatkowanie darowizny zależy tak naprawdę od grupy podatkowej, w której są darczyńca i obdarowany. Im dalszy stopień pokrewieństwa i powinowactwa, tym wyższa stawka podatku.
Bliższa rodzina zapłaci co najmniej 3%, a osoby trzecie nawet 20% podatku. Każda z grup może również skorzystać z kwoty wolnej od podatku, a najbliższa rodzina z całkowitego zwolnienia (więcej o zwolnieniu pisałem tutaj).
A jak jest opodatkowana pożyczka?
Standardowa pożyczka jest opodatkowana – zarówno z perspektywy pożyczkodawcy, jak i pożyczkobiorcy. Ten pierwszy będzie musiał rozpoznać przychód z odsetek, a ten drugi – zapłaci podatek od czynności cywilnoprawnych. Więcej o opodatkowaniu pożyczki pisałem w tym wpisie.
„Karne” opodatkowanie pożyczki i darowizny – kiedy?
W niektórych sytuacjach udzielona pożyczka lub przekazana darowizna może zostać opodatkowana wg (nazwijmy to roboczo) „karnej” stawki podatku.
Taka stawka podatku będzie miała zastosowanie w przypadku, gdy podatnik powołuje się na fakt otrzymania pożyczki lub darowizny dopiero w toku np.: czynności sprawdzających lub postępowania podatkowego, czyli wcześniej nie dokonał stosownego zgłoszenia. Przykład. Podatnik otrzymał pożyczkę. Przyjmijmy, że brakowało mu określonej kwoty do kupienia wymarzonego samochodu – środki pożyczył mu rodzic. Nasz podatnik jednak nie wiedział, że powinien taką pożyczkę zgłosić i opodatkować. Następnie organ podatkowy wszczął postępowanie podatkowe, bo chciał ustalić skąd nasz podatnik miał środki na zakup samochodu. Jeśli w tym momencie nasz podatnik powoła się na fakt otrzymania pożyczki (której wcześniej nie zgłosił) – organ naliczy podatek wg „karnej” stawki.
Pożyczka i darowizna są najpopularniejszą formą przekazania środków. Jednak takie wyższe opodatkowanie znajdzie zastosowanie również do innych form – depozytu nieprawidłowego, czy użytkowania nieprawidłowego.
Jaka jest wysokość tej „karnej” stawki podatku?
W sytuacji opisanej w naszym powyższym przykładzie, organ naliczy podatek wg stawki wynoszącej 20% podatku.
Przedawnienie podatku, a podatek sankcyjny
Warto zwrócić uwagę jeszcze na kwestię przedawnienia. Standardowo zobowiązania podatkowe przedawniają się z upływem 5 lat od dnia ich powstania (licząc do końca roku kalendarzowego). Można by uznać, że w takim razie po 6 latach od dnia otrzymania pożyczki mamy problem z głowy – nic bardziej mylnego.
Orzecznictwo (oraz organy podatkowe) stoją na stanowisku, że powołanie się na fakt otrzymania pożyczki stanowi tzw. nowację – obowiązek podatkowy (ten sankcyjny) powstaje na nowo. Jest to mało korzystne z perspektywy podatnika, bowiem na nowo powstanie obowiązek podatkowy i na nowo liczymy termin jego przedawnienia. Jest on niejako „oderwany” od pierwotnego podatku.
Podsumowanie
Należy mieć na uwadze, że organy skarbowe kontrolują źródła wydatków – zarówno firmowych, jak i prywatnych. Jeśli podatnik powołuje się na fakt otrzymania pożyczki lub darowizny dopiero przed organem, a właściwy podatek nie został zapłacony w terminie – naraża się na opodatkowanie wg „karnej” stawki. Co ciekawe raczej nie ma co liczyć na przedawnienie takiego roszczenia – w momencie powołania się na fakt otrzymania darowizny, powstaje nowy obowiązek podatkowy.
__________
Potrzebna pomoc prawna lub podatkowa planowanego przedsięwzięcia? Potrzebne wsparcie prawne dla biznesu?
Zapraszam do kontaktu z Kancelarią Radcy Prawnego i Doradcy Podatkowego we Wrocławiu. Kancelaria świadczy na rzecz swoich Klientów usługi prawne, podatkowe oraz bieżącą obsługę prawną.
Telefon/WhatsApp: 880 499 811
Email: michal@zasada-m.pl
Podstawa prawna:
- Art. 7 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych,
- Art. 15 ustawy o podatku od spadków i darowizn.
Stan prawny na dzień 20 lipca 2025 r.
