W ostatnim wpisie pisałem o różnych sposobach dokapitalizowania naszej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (sposoby dokapitalizowania spółki z o.o.). Wśród tych sposobów wskazywałem:
- podwyższenie kapitału zakładowego,
- dopłaty,
- pożyczka wspólnika.
Dzisiaj skupimy się na pożyczce wspólnika do spółki z o.o. – jak prawidłowo pożyczyć środki spółce?
Forma umowy pożyczki do spółki z o.o.
Zacznijmy od formy, w jakiej powinna zostać zawarta umowa pożyczki. Zgodnie z obowiązującymi przepisami umowa pożyczki udzielanej spółce z o.o. powinna zostać zawarta w formie dokumentowej, jeśli kwota pożyczki przekracza 1 tys. zł.
Czy niezachowanie tego wymogu skutkuje nieważnością umowy? Nie – wymóg zachowania formy dokumentowej został przewidziany dla celów dowodowych. Jednak mocno sugeruję, aby umowę pożyczki zawrzeć w formie pisemnej lub dokumentowej. Ułatwi to późniejsze rozliczenia, a także będzie przydane podczas ewentualnej kontroli skarbowej.
Prawidłowa reprezentacja podczas zawierania umowy pożyczki
Brak zachowania formy dokumentowej w przypadku zawierania umowy pożyczki ze spółką nie będzie skutkować jej nieważnością, jednak nieprawidłowa reprezentacja już tak.
Należy się w pierwszej kolejności zastanowić kto będzie zawierać umowę z kim. W klasycznym wydaniu umowę zawrze spółka (tj. reprezentowana przez zarząd) oraz wspólnik. Może się jednak okazać, że nie będzie możliwe zawarcie umowy pożyczki w tak „prosty” sposób. Rozważmy dwa scenariusze:
- prosty – wspólnik nie jest jednocześnie członkiem zarządu spółki (tj. ma wyłącznie status wspólnika). W takim wypadku sytuacja jest stosunkowo prosta. Spółkę będzie reprezentować jej zarząd, a wspólnik będzie działał we własnym imieniu.
- złożony – wspólnik jest jednocześnie członkiem zarządu. W tej sytuacji ważne jest, aby spółkę reprezentował pełnomocnik powołany uchwałą wspólników (we wpisie o pełnomocniku powołanym uchwałą wspólników pisałem na ten temat więcej). Pełnomocnik taki powoływany jest w przypadku zawierania umowy spółki z członkiem zarządu, jednak z uwagi na dwojaki charakter naszego wspólnika – przepis znajdzie również tutaj zastosowanie. Ponadto brak zawarcia umowy w tym trybie skutkować będzie jej nieważnością.
Ważne, aby zweryfikować, czy zarząd może swobodnie działać podczas zawierania umowy pożyczki. Zawarcie przez spółkę z o.o. umowy pożyczki to zaciągnięcie zobowiązania. Jeśli takie zobowiązanie przekracza dwukrotność kapitału zakładowego – wymagana będzie wcześniejsza uchwała wspólników. W umowie spółki (lub regulaminie zarządu) również mogą być przewidziane ograniczenia w reprezentacji spółki z o.o. przy zawieraniu tego typu umów. Brak przestrzegania tych zasad będzie skutkować odpowiedzialnością wewnętrzną zarządu.
Kluczowe jest także, aby spółka była reprezentowana zgodnie z zasadami reprezentacji (zakładając, że nie korzystamy z pełnomocnika).
Oprocentowanie pożyczki – czy musi być?
Wspólnicy często zastanawiają się, czy pożyczka udzielana spółce ma być oprocentowana. Warto przypomnieć, że umowa pożyczki to swego rodzaju zezwolenie na odpłatne korzystanie z kapitału – odpłatne, bowiem pobierane są odsetki.
Czy umowa pożyczki musi przewidywać zatem oprocentowanie – tak. W innym wypadku możemy narobić sobie problemów.
W takim razie w jakiej wysokości wspólnicy powinni ustalić oprocentowanie takiej pożyczki? Tutaj odpowiedź nie jest prosta, bo oprocentowanie powinno być odpowiednie i rynkowe.
Pamiętajmy, że wspólnik i spółka to podmioty powiązane, zatem zastosowanie znajdą tutaj ceny transferowe. W takim wypadku pożyczka udzielana przez wspólnika na rzecz spółki powinna (w miarę) odpowiadać warunkom rynkowym. Na taką umowę musimy spojrzeć z perspektywy podmiotu trzeciego. Czy spółka wolnym rynku otrzymałaby pożyczkę z oprocentowaniem równym np.: 1% rocznie? Raczej nie.
Kluczowe jest w takim wypadku, abyśmy określili właściwe oprocentowanie pożyczki – zbyt niskie oprocentowanie fiskus może uznać za przychód spółki (bowiem na rynku nie dostałaby takiej „promocji”). Natomiast zbyt wysokie, może fiskus może potraktować jako „robienie kosztów” i zaniżanie podstawy opodatkowania (przy jednoczesnej wypłacie środków na rzecz wspólnika).
Możliwym do zastosowania rozwiązaniem jest tzw. safe harbour. Minister właściwy do spraw finansów publicznych publikuje rozporządzenie, w którym wskazuje warunki udzielania pożyczek między podmiotami powiązanymi. Posłużenie się tym sposobem prowadzi do uniemożliwienia (jeśli spełniono wszystkie warunki) zakwestionowania ustalonego między stronami oprocentowania takiej transakcji przez fiskusa.
Podsumowanie
Jak widać zawarcie umowy pożyczki nie jest wcale takie proste i oczywiste – należy spełnić wiele różnych obowiązków i uważać na liczne obowiązki. Brak należytego przeanalizowania takiej transakcji może prowadzić do nieważności umowy lub odpowiedzialności podatkowej.
Warto zatem najpierw dobrze zaplanować udzielenie spółce z o.o. pożyczki przez jej wspólnika.
__________
Potrzebna pomoc w obsłudze prawnej spółki z o.o.? Zastanawiasz się w jaki sposób dokapitalizować swoją spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością?
Zapraszam do kontaktu z Kancelarią Radcy Prawnego i Doradcy Podatkowego we Wrocławiu. Kancelaria świadczy na rzecz swoich Klientów usługi prawne, podatkowe oraz bieżącą obsługę prawną.
Telefon/WhatsApp: 880 499 811
Email: michal@zasada-m.pl
Podstawa prawna:
- art. 720 i n. kodeksu cywilnego,
- art. 210 i n. kodeksu spółek handlowych,
- art. 9 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych,
Stan prawny na dzień 9 grudnia 2024 r.